วิศวกรรมปิโตรเลียม จุฬาฯ « ClipVidva
ถามวิศวะ

Petroleum Engineering - วิศวกรรมปิโตรเลียม จุฬาฯ

Ask Engineers - ถามวิศวะ

ช่วยกด Like ให้กำลังใจทีมงาน

ถามวิศวะ: วิศวกรรมปิโตรเลียม จุฬาฯ

วิศวกรรมปิโตรเลียม?

การผลิตน้ำมันและก๊าซธรรมชาติจากใต้พื้นพิภพ ตั้งแต่การขุดเจาะหลุมน้ำมัน หลุมก๊าซธรรมชาติ มีการผลิตขึ้นมาและมีการแยกก๊าซและน้ำมันออกจากกัน


ต่างจากวิศวกรรมปิโตรเคมีอย่างไร?

วิศวกรรมปิโตรเลียมเราจะเรียกว่าอุตสาหกรรมต้นน้ำ (upstream) ผลิตน้ำมันดิบขึ้นมา ส่วนวิศวกรรมปิโตรเคมีเป็นลักษณะของ downstream คือการนำน้ำมันหรือก๊าซธรรมชาติไปแยกเป็นส่วนต่างๆ แล้วนำองค์ประกอบนั้นมาใช้ เช่น ผลิตเม็ดพลาสติก ซึ่งจะเป้นอุตสาหกรรมที่แตกต่างกัน ปิโตรเลียมจะเน้นกระบวนการทางวิศวกรรมมากว่า แต่ปิโตรเคมีจะเน้นกระบวนทางวิทยาศาสตร์ในการเปลี่ยนแปลงสาร เช่น ไฮโดรคาร์บอนให้เป็นสารประเภทอื่นๆ อย่างโพลิเมอร์ ประมาณนี้ครับ


ต่างจากวิศวกรรมเคมีอย่างไร?

วิศวกรรมเคมีจะกว้างมากก็จะเป้นสารเคมีทั้งหมด ส่วนวิศวกรรมปิโตรเลียมจะแค่ตัวไฮโดรคาร์บอนอย่างเดียวแล้วก็เน้นที่การผลิตน้ำมันดิบหรือก๊าซธรรมชาติขึ้นมาเท่านั้น แต่วิศวกรรมเคมีก็มีส่วนเกี่ยวข้องกับวิศวกรรมปิโตรเลียมด้วยในกระบวนการผลิต วิศวกรรมเคมีก็มีส่วนช่วยในการแยกก๊าซและน้ำมันออกจากกัน และในตัวน้ำมันเองก็ยังมีสารอื่นๆ ที่ต้องแยกออกมา (สาร Impurity) ในกระบวนการผลิตหลายขั้นตอนก็จะเกี่ยวข้องกับวิศวกรรมเคมีครับ โดยภาพรวมวิศวกรรมเคมีก็เกี่ยวข้องกับกระบวนการทางเคมีที่หลากหลายมากๆ


จบแล้วทำงานอะไรกัน?

ส่วนใหญ่จะทำงานกันในบริษัทเอกชนกันครับ หลักๆ ก็ ปตท.สผ. , บริษัท เชฟรอน เป็นบริษัทน้ำมัน (oil company) อีกส่วนหนึ่งก็จะไปทำที่บริษัท service company ซึ่งไม่ใช่บริษัทน้ำมันโดยตรงแต่เป็นบริษัทที่รับงานจากบริษัทน้ำมันไปทำอีกต่อหนึ่ง เช่น ชลัมเบอร์เจ ฮาริเบอร์ตัน


ทำงานแต่บนแท่น?

ก็มีหลายลักษณะงาน อย่างงานขุดเจาะก็ต้องอยู่ที่ site งาน มีอยู่แท่นและไม่อยู่แท่น มีงานประเมินของแหล่งกักเก็บ ว่ามีศักยภาพของแหล่งกักเก็บเท่าไร จะดำเนินการผลิตอย่างไร ส่วนใหญ่วิศวกรแหล่งกักเก็บจะทำงานใน office สร้างโมเดล ทำการศึกษา แปลข้อมูลต่างๆ อาจมีการออกไปตามแท่นบ้างเป็นครั้งคราวเพื่อดูระบบการผลิต แต่โดยส่วนใหญ่แล้วก็เป็นงานที่ office แล้วก็จะมีสายของวิศวกรการผลิตซึ่งจะทำงานครึ่งๆ ระหว่างอยู่ office และควบคุมการผลิตอยู่ที่ site สลับช่วงเวลากันไป


ภาคปิโตรเรียนหนัก มีแต่เด็กเก่ง?

มันก็จริงลักษณะหนึ่งนะ ปี 1 ของวิศวฯ จุฬาฯ ตอนเลือกภาคใครเกรดมากก็มีโอกาสเลือกก่อน ซึ่งส่วนใหญ่เกรดก็ค่อนข้างจะสูง ส่วนเรื่องเรียนหนัก ผมว่าไม่หนักเมื่อเทียบกับวิศวกรรมไฟฟ้าหรือวิศวกรรมเครื่องกล ซึ่งคุยกับนิสิตเองก็จะรู้ว่าไฟฟ้ากับเครื่องกลจะหนักมาก ของปิโตรเลียมเองจะไม่หนักมากเท่าไหร่


จบมาแล้วทำงานหรือเรียนต่อ?

ที่ผ่านมาเกือบทั้งหมดเลยก็จะทำงาน เข้าบริษัทน้ำมันซะส่วนใหญ่ 80% อยู่บริษัทน้ำมัน อีก 20% อยู่ Service Company ที่ทำงานให้กับบริษัทน้ำมัน แล้วก็หลังจากทำงานแล้วประมาณ 3 ปี ส่วนใหญ่ก็จะไปเรียนต่อปริญญาโท ซึ่งบริษัทน้ำมันเองก็มีทุนให้ไป หรือหาทุนที่อเมริกาเองก็จะไม่มีข้อผูกมัด บางคนก็เรียนถึงปริญญาเอกก็มี


เปลี่ยนสายเยอะมั้ย?

ประมาณ 90% ยังคงต่อสายปิโตรเลียมอยู่ 10% ก็มีเปลี่ยนสายไปบริหารบ้าง


เทคโนโลยีเกี่ยวกับวิศวกรรมปิโตรเลียม?

ในประเทศไทยเทคโนโลยีก็พัฒนามาถึงในจุดที่น่าจะทำ Enhance oil Recovery คือ การนำเทคโนโลยีใหม่ๆ เข้ามาผลิตน้ำมัน เช่น inject โพลีเมอร์เข้าไป หรือ thermal recovery ใช้อุณหภูมิช่วยน้ำมันนั้นหนืดน้อยลง ทำให้สามารถผลิตได้ดีขึ้น อันนี้ก็เป็นเทคโนโลยีใหม่ที่เมืองไทยกำลังศึกษาและคาดว่าที่จะทำ แต่ในต่างประเทศก็ทำกันมานานพอสมควรแล้ว ถ้าพูดถึงต่างประเทศ ตอนนี้ก็ศึกษา nano technology จะนำมาใช้กับอุตสาหกรรมปิโตรเลียม เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการผลิตน้ำมัน เพื่อเพิ่มอัตราการผลิตน้ำมันให้สามารถผลิตได้มากขึ้น


ปัญหาโลกร้อนกับปิโตรเลียม?

ตัวสารเองมีสารไฮโดรคาร์บอนที่เป็นตัวก๊าซเรือนกระจกอยู่แล้ว (เช่น CO2 CH4) ซึ่งคงไปลดตรงนี้ไม่ได้ ถ้าหากต้องการลดการกล่อยก๊าซเรือนกระจก คงต้องไปลดทางด้านอื่น เช่น ใช้พลังงานทดแทน แต่ถ้าถามในแง่ของวิศวกรรมปิโตรเลียมสามารถลดการเกิด CO2 ได้ยังไง ก็จะมีเทคโนโลยีที่ช่วย inject CO2 เข้าไปในแหล่งกักเก็บ ก็จะมีสองลักษณะด้วยกันก็คือ

    1. CCS (Carbon Capture and Storage) ไปจับคาร์บอนมา อาจจะเป็นโรงไฟฟ้าหรือแหล่งที่มันผลิต CO2 แล้วก็นำคาร์บอนนั้นมา inject เข้าไปในแหล่งกักเก็บ หรืออาจจะเป็นโครงสร้างใต้ผิวดินที่ไม่ใช่แหล่งกักเก็บก็ได้ ที่สามารถจะเอาคาร์บอนนั้นไปเก็บไว้ได้
    2. inject CO2 เข้าไปในแหล่งน้ำมัน เพื่อปรับคุณสมบัติของน้ำมันให้มีความหนืดน้อยลง แล้วก็จะไปเป็นแรงขับดันให้น้ำมันสามารถออกมาได้ง่ายขึ้น ซึ่งประเทศจีนก็จะทำตรงนี้เยอะ เพราะมี CO2 เยอะจากโรงไฟฟ้า ในประเทศไทยยังไม่ได้ทำ อยู่ในระหว่างทำการศึกษา

ปัญหาโลกร้อน กระทบงานปิโตรเลียม?

จากที่ผ่านมาเราก็ตระหนักถึงเรื่องภาวะโลกร้อนกันมากขึ้น แต่ถ้าเรามองถึงความเป็นจริงแล้ว ปริมาณการใช้เชื้อเพลิง 5-10 ที่ผ่านมาก็ไม่ได้ลดลงเลย แล้วเชื้อเพลิงหลักที่ใช้ก็เป็นเชื้อเพลิงทางด้านปิโตรเลียม และเนื่องจากความต้องการเชื้อเพลิงที่มากขึ้น ทำให้การสำรวจและการผลิตน้ำมันและก๊าซธรรมชาติก็มากขึ้นตาม ทำให้งานเกี่ยวกับอุตสาหกรรมปิโตรเลียมก็เพิ่มขึ้น ปริมาณบุคลากรก็ต้องการเพิ่มขึ้น อย่างที่จุฬาฯ เมื่อก่อนก็มีแค่ 10 คน ต่อมาก็เพิ่มขึ้นเป็น 15 คน 20 คน เพื่อตอบสนองความต้องการของอุตสาหกรรม และผมก็คิดว่าเทรนด์ยังคงไปได้อีกพอสมควร ตราบใดที่ยังหาพลังงานทดแทนที่มีประสิทธิภาพที่ดีมาทดแทนเชื้อเพลิงที่ได้จากน้ำมันหรือว่าปิโตรเลียมยังไม่ได้ เทรนด์ก็น่าจะยังมีต่อไป